Η οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της στη ζωή μας

Κοινοποιήση:

Ατενίζοντας την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, είναι σίγουρο το ερώτημα για όλους εμάς που ζήσαμε τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, πόσο μας άλλαξε στο τρόπο της ζωής μας, στη σκέψη μας και φυσικά στις διαπροσωπικές και ερωτικές μας σχέσεις. Θυμάμαι όταν η οικονομική κρίση άρχισε να δείχνει τα δόντια της το 2010, σε ένα σπίτι οικογενειακού φίλου, ο 17χρονος γιος του, μας ρώτησε τι σημαίνει η οικονομική κρίση για την Ελλάδα και ποιος φταίει για αυτό. Αισθάνθηκα αμήχανα και σχεδόν αμυντικά μπροστά στο βλέμμα του αλλά και στο θυμό που τα λόγια του έκρυβαν. Και εγώ δεν είχα πλήρη εικόνα, όπως άλλωστε όλοι μας, το τι θα ερχόταν μετά και πόσο θα άλλαζε τη ζωή μας, το χρήμα που κυριάρχησε στα προηγούμενα 30 χρόνια ως η ζωή του παραδείσου που τελείωνε και ξεκίναγε «μια άλλη εικόνα», γκρεμίζοντας το life style, τη βιτρίνα των δήθεν και φυσικά την απογύμνωση όλων που ζούσαν στο παραμύθι του νεοπλουτισμού. Αυτό όμως που σήμερα πια το είδαμε ξεκάθαρα να υπάρχει και να εκπέμπει τα μηνύματά του είναι η κρίση της ανθρώπινης ζωής, των σχέσεων και οι μεγάλες αλλαγές που οι σύγχρονοι Έλληνες υιοθετούν και βιώνουν δέκα χρόνια μετά.

Ως ψυχίατρος όμως, θα εστιάσω στην ανθρώπινη σχέση, τις προσδοκίες και τις αντιλήψεις που έχουν διαμορφωθεί, πίσω από την οικονομική διαφοροποίηση που η κρίση προκάλεσε, δημιουργώντας μια καινούρια εξελικτική πορεία, που θεωρώ αναγκαία και απαραίτητη για να θεραπευτούν παθογένειες του κοινωνικού μας συστήματος και να προσγειωθούν όλοι εκείνοι που έζησαν «την ευκαιριακή Ελλάδα» και πίστεψαν ότι το χρήμα ρέει στα ποτάμια μας (δεν είναι και λίγα), στις πολιτικές υποσχέσεις και στις τράπεζες.

Αν περπατήσουμε τώρα, βλέποντας μέσα στο σπίτι του Έλληνα της αστικής κοινωνίας μας, θα δούμε τρία χαρακτηριστικά: 1. Τον θυμό 2. Τον φόβο 3. Την καχυποψία.
Και τα τρία μαζί φτιάχνουν ένα καινούριο πλάνο ζωής που απαιτείνέα δεδομένα, με σκοπό να λειτουργήσουν οι ανάγκες, οι επιθυμίες και τα θέλω όλων μας, ξεχνώντας το φτωχό κράτος με τους πλούσιους πολίτες, καταγράφοντας το σήμερα μιας «θεραπευτικής οριοθέτησης της πραγματικότητας». Αυτό πιο απλά σημαίνει να σταματήσει η κοινωνική κατρακύλα που ζήσαμε, να κτίσουμε την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και τις αξίες και να πείσουμε τα παιδιά μας ότι υπάρχει ένα καλύτερο δημιουργικό αύριο. Μπορούμε ή νοσούμε ακόμη; Πιστεύω ότι αυτή η δεκαετία που άρχισε, είναι μια ευκαιρία της αλήθειας που όλοι πρέπει να ζητάμε!

Αν δούμε τη σχέση των δύο φύλων, στην πορεία της ζωής τους από τότε μέχρι και σήμερα, που το πορτοφόλι άδειασε πολύ, οι δουλειές χάθηκαν και η ανεργία φούντωσε μαζί με τα χρέη και την απελπισία, συμπεριφορές, αντιλήψεις και συναισθηματικές μεταβολέςχαρακτήρισαν την επικοινωνία στο ζευγάρι.Ο γάμος έδειξε να χάνει σημαντικό έδαφος από τις προηγούμενες δεκαετίες, ενώ το διαζύγιο βγαίνει ο μεγάλος νικητής και η ατομική εγωπάθεια κυριαρχεί στο ψηφιακό δίκτυο και στους ψεύτικους ρόλους που αναπτύχθηκαν μέσα από αυτό. Η οικονομική μιζέρια, μας έκλεισε στο σπίτι και στη σιωπή μεταξύ μας, το κρεβάτι μας μάλλον ξέχασε το σεξ και αντικαταστάθηκε με τον καναπέ, που πότε ο ένας και πότε ο άλλος κοιμάται, ενώ η σεξουαλική μας εκτόνωση έρχεται αυνανιστικά μέσα από τον ψηφιακό κόσμο, ταξιδεύοντας τις σεξουαλικές φαντασιώσεις μας, ή σε παράλληλες εξω-συντροφικές απιστίες.Άλλωστε, οι νέες τάσεις στη ζωή των μόνιμων ζευγαριών, είναι οι ανοικτές σχέσεις που πληθαίνουν και όπως υποστηρίζουν δεν κάνουν το γάμο πληκτικό και μονότονο. Περί ορέξεως…

Ο φόβος της δέσμευσης και της εμπλοκής σε μια μόνιμη και σταθερή σχέση δείχνει να φαντάζει μακρινή υπόθεση και για τα δύο φύλα, σήμερα που ενισχύονται οι απόψεις ότι ο γάμος όχι μόνο σκοτώνει το σεξ, όπως πάντα λεγόταν, αλλά ότι είναι η μεγαλύτερη πηγή δυστυχίας και κατάθλιψης και για τους δύο. Και φυσικά για την ύπαρξη παιδιού, το βλέπω να γίνεται σενάριο… επιστημονικής φαντασίας. Στα αυτιά μου όλο και πιο πολύ φτάνουν σκέψεις νέων ανθρώπων: «καλύτερα μόνος μου, παρά μαζί σου». Ή ακόμα πιο απροκάλυπτα: «κάνω ότι μου αρέσει, χωρίς υποχρεώσεις και χρεώσεις!»

Ίσως το πιο αισιόδοξο σενάριο της διαφυλικής πορείας είναι το σύμφωνο συμβίωσης που δείχνει να κρατάει μια καλή εναλλακτική λύση συνύπαρξης, που αφήνει όλα τα περιθώρια σε κάποιον που την επιλέγει να ανοίξει την πόρτα και να φύγει πιο εύκολα από ότι σε ένα γάμο.

Αν κάναμε έναν απολογισμό στη ζωή των δύο φύλων πόσο την άλλαξε η οικονομικο-κοινωνική κρίση, θα δούμε χαρακτηριστικά στη διαφοροποίηση της στάσης ζωής του άνδρα και της γυναίκας, με το πρώτο να έχει χάσει σημαντικό μέρος της αυτοπεποίθησής του, να έχει κυριαρχηθεί ο φόβος και η δειλία στη σκέψη του, καθώς η παθητικότητα και η ανασφάλειά του μεγάλωσαν στα χρόνια αυτά. Όσο για το δεύτερο, δηλαδή τη γυναίκα, φαίνεται από όλες τις μελέτες μας, ότι η κρίση τη δυνάμωσε, την έφερε από το ωραίο ασθενές φύλο του χθες, στο δυνατό και κοινωνικά κυρίαρχο φύλο του σήμερα, που με πρωταγωνιστικό ρόλο μπήκε για τα καλά στην επαγγελματική και οικονομική καταξίωση, γκρεμίζοντας τον άνδρα «φαλλοκράτη», που δίπλωσε στα δύο μπροστά στο άδειο πορτοφόλι και την ανοικτή πια αμφισβήτησή του, από εκείνη.

Θα μπορούσα να σας γράψω και να περιγράψω και άλλα σημαντικά και ασήμαντα που η δεκαετής κρίση προκάλεσε. Και είμαστε μπροστά σε ένα μονοπάτι που το περπατάμε ένας-ένας και όλοι μαζί, ψάχνοντας τη λεωφόρο, όχι για να τρέξουμε το καλογυαλισμένο τζιπ του χθες, ούτε για να δείξουμε ότι τίποτα δεν μας σταματάει σήμερα μπροστά «στη βιαστική επιτυχία μας», αλλά για να χαράξουμε μια πορεία, που μετά την κρίση αν τα καταφέρουμε, θα κερδίσουμε όλοι μας: Την πραγματικότητα που μας κάνει τη ζωή καλύτερη μέσα από το εγώ και εσύ και όχι μέσα από το εγώ και εγώ… του τίποτα!


Dr. Θάνος Ασκητής
Καθηγητής Ψυχιατρικής EUC
Μέλος American Psychiatric Association (APA-USA)
Πρόεδρος Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας
Διευθυντής Ιατρικού Κέντρου Ψυχικής, Σεξουαλικής Υγείας, Λευκωσίας

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ