Η ανθρώπινη σεξουαλικότητα αποτελεί μία από τις πιο σύνθετες εκφράσεις της προσωπικότητας. Δεν περιορίζεται στη σωματική πράξη, αλλά εμπεριέχει την επιθυμία για σύνδεση, αποδοχή, οικειότητα και συναισθηματική εγγύτητα. Στη σύγχρονη εποχή, όπου οι κοινωνικές σχέσεις μεταβάλλονται ραγδαία και οι ψηφιακές εφαρμογές γνωριμιών επαναπροσδιορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συναντιούνται και σχετίζονται, έχουν αναδυθεί νέα πρότυπα σεξουαλικής συμπεριφοράς. Ένα από τα σημαντικότερα και πιο σύνθετα φαινόμενα είναι το chemsex.
Τι είναι το Chemsex;
Ο όρος chemsex χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη σκόπιμη χρήση συγκεκριμένων ψυχοδραστικών ουσιών πριν ή κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής δραστηριότητας, με σκοπό την ενίσχυση της διέγερσης, της αντοχής, της ευχαρίστησης και της σεξουαλικής εμπειρίας. Είναι επίσης γνωστό ως Party and Play (PnP) ή High and Horny (HnH).
Πρόκειται για ένα κοινωνικοπολιτισμικό φαινόμενο που έχει περιγραφεί κυρίως μεταξύ ανδρών που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες (MSM – Men who have Sex with Men).
Οι ουσίες που χρησιμοποιούνται συχνότερα είναι η κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη, η μεφεδρόνη και το GHB/GBL. Κάθε μία επηρεάζει διαφορετικά τα συστήματα ντοπαμίνης, σεροτονίνης και GABA, προκαλώντας έντονη ευφορία, αυξημένη αυτοπεποίθηση, παρατεταμένη σεξουαλική διέγερση και μείωση των αναστολών.
Γιατί αναπτύχθηκε το Chemsex;
Η απάντηση δεν βρίσκεται αποκλειστικά στη φαρμακολογία των ουσιών.
Το chemsex αναδύθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον σημαντικών κοινωνικών αλλαγών. Η εξάπλωση των εφαρμογών γνωριμιών, η ευκολότερη πρόσβαση σε ψυχοδραστικές ουσίες, οι μεταβολές στις κοινωνικές στάσεις απέναντι στη σεξουαλικότητα και η εξέλιξη της αντιμετώπισης του HIV δημιούργησαν ένα νέο πλαίσιο σεξουαλικής έκφρασης.
Παράλληλα, πολλοί άνδρες που συμμετέχουν στο chemsex έχουν βιώσει εμπειρίες μειονοτικού στρες, κοινωνικού αποκλεισμού, ομοφοβικού εκφοβισμού ή εσωτερικευμένης ομοαρνητικότητας. Οι εμπειρίες αυτές δεν αποτελούν αιτία από μόνες τους, μπορούν όμως να αυξήσουν την ψυχολογική ευαλωτότητα και να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αναζητά αποδοχή, οικειότητα ή σεξουαλική αυτοπεποίθηση.
Για ορισμένους ανθρώπους, οι ουσίες λειτουργούν ως ένας προσωρινός τρόπος απελευθέρωσης από το άγχος της απόρριψης, της ντροπής ή της μοναξιάς. Η επιθυμία δεν γεννιέται από τη χημεία, η χημεία συχνά χρησιμοποιείται για να σιωπήσει τον φόβο.
Όταν η απόλαυση μετατρέπεται σε κίνδυνο
Παρότι πολλοί χρήστες αναφέρουν αρχικά έντονη σεξουαλική ευχαρίστηση και αίσθηση συναισθηματικής σύνδεσης, η επαναλαμβανόμενη χρήση συνοδεύεται από σημαντικές βιολογικές και ψυχολογικές επιπτώσεις.
Οι παρατεταμένες «συναντήσεις» chemsex αυξάνουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης, καρδιαγγειακών επιπλοκών, υπερδοσολογίας και σεξουαλικά μεταδιδόμενων λοιμώξεων. Παράλληλα, η χρόνια χρήση συνδέεται με αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές, ψυχωσικά επεισόδια –ιδίως με τη μεθαμφεταμίνη–, διαταραχές χρήσης ουσιών, μετατραυματικά συμπτώματα και καταναγκαστική σεξουαλική συμπεριφορά.
Ιδιαίτερη κλινική σημασία έχει το λεγόμενο G-hole, μια κατάσταση σοβαρής δηλητηρίασης από GHB ή GBL που χαρακτηρίζεται από βαθιά καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει έντονη υπνηλία, απώλεια συνείδησης, βραδυκαρδία, αναπνευστική καταστολή και, σε ακραίες περιπτώσεις, αναπνευστική ανακοπή έως και θάνατο. Πρόκειται για επείγον ιατρικό περιστατικό που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.
Η δυσκολία του «Sober Sex»
Ένα από τα πλέον απαιτητικά θεραπευτικά ζητήματα αφορά την επιστροφή στο λεγόμενο «sober sex» («νηφάλιο σεξ»), δηλαδή στη σεξουαλική επαφή χωρίς τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών.
Μετά από μακροχρόνια εμπλοκή στο chemsex, αρκετοί άνθρωποι περιγράφουν ότι η φυσική σεξουαλική διέγερση φαίνεται μειωμένη, η επιθυμία δυσκολεύεται να ενεργοποιηθεί και η εμπειρία της οικειότητας μοιάζει «λιγότερο έντονη». Δεν πρόκειται απαραίτητα για μόνιμη σεξουαλική δυσλειτουργία, αλλά για μια περίοδο επαναπροσαρμογής, κατά την οποία ο εγκέφαλος και η ψυχολογία του ατόμου καλούνται να επανασυνδεθούν με τη φυσιολογική εμπειρία της επιθυμίας και της ευχαρίστησης.
Η θεραπευτική διαδικασία δεν στοχεύει μόνο στη διακοπή των ουσιών, αλλά στην ανακάλυψη μιας νέας σχέσης με τη σεξουαλικότητα, απαλλαγμένης από την ανάγκη της χημικής ενίσχυσης.
Ο ρόλος του ψυχολόγου-σεξολόγου
Η θεραπευτική προσέγγιση οφείλει να είναι διεπιστημονική, εξατομικευμένη και απαλλαγμένη από κάθε μορφή στιγματισμού. Ο ειδικός ψυχικής και σεξουαλικής υγείας δεν αντιμετωπίζει μόνο μια συμπεριφορά χρήσης ουσιών, αλλά έναν άνθρωπο που συχνά κουβαλά εμπειρίες απώλειας, φόβου, μοναξιάς ή τραύματος.
Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, σεξουαλική συμβουλευτική, τεχνικές ενσυνειδητότητας, εκπαίδευση στη μείωση της βλάβης, αντιμετώπιση πιθανών ψυχιατρικών διαταραχών και συνεργασία με λοιμωξιολόγους, ψυχιάτρους και εξειδικευμένες δομές εξάρτησης.
Στόχος δεν είναι μόνο η αποχή από τις ουσίες, αλλά η αποκατάσταση της ποιότητας ζωής, της αυτοεκτίμησης, της συναισθηματικής σύνδεσης και της δυνατότητας για μια αυθεντική και ασφαλή σεξουαλική εμπειρία.
Συμπερασματικά
Το chemsex αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της σύγχρονης σεξουαλικής υγείας.
Η πραγματική θεραπεία ξεκινά όταν, πίσω από τη χρήση, κατορθώσουμε να δούμε το πρόσωπο. Οφείλουμε να θυμόμαστε ότι κάθε άνθρωπος που αναζητά βοήθεια δεν ζητά απλώς να σταματήσει μια συμπεριφορά, ζητά να ξαναβρεί τον εαυτό του, την ελευθερία της επιλογής και τη δυνατότητα να βιώνει τη σεξουαλικότητα ως έκφραση οικειότητας, σύνδεσης και ζωής.
Για να εκφράσετε περαιτέρω απορίες και ανησυχίες σας, μπορείτε να μας καλέσετε στη δωρεάν Συμβουλευτική μας Γραμμή στο 210 7 79 79 79 και να μιλήσετε μαζί μας.
Κακούρου Άρτεμις Αναστασία, Ψυχολόγος MSc, Επιστημονική Συνεργάτις Ι.Ψ.Σ.Υ.